72 uur noodplan: zo bereid je je voor
Eerder dit jaar schreven we over het belang van een noodplan voor hippische ondernemers, vooral gericht op wat er gebeurt als je als ondernemer tijdelijk uitvalt. Dit keer kijken we naar iets anders: wat als je bedrijf plotseling in een crisis terechtkomt? Stel je voor: de stroom valt uit, digitale systemen werken niet en je kunt niemand bereiken via telefoon of internet. Voor paardenhouders draait het dan vooral om de continuïteit van de verzorging, voldoende voedsel en water en de veiligheid van dieren, personeel, klanten en de gebouwen.
Nederland leek altijd een veilige plek, maar het advies van de overheid om voorbereid te zijn op noodsituaties geeft een serieus signaal af dat we ons beter voor kunnen bereiden op een mogelijke noodsituatie. Het boekje “Bereid je voor op een noodsituatie” roept Nederlandse inwoners op een noodpakket klaar te hebben om 72 uur zonder stroom door te komen. Voor een hippische ondernemer is dat echter veel complexer dan een gemiddeld huishouden: het gaat om grote dieren die dagelijks verzorging en vers water nodig hebben.
Wat is echt cruciaal voor jouw bedrijf?
Een goed begin is inzicht krijgen in wat écht cruciaal is voor jouw bedrijf. Voor hippische ondernemers betekent dit: voer, water, veiligheid en een duidelijk plan met daarin de verdeling van taken. Zorg dat je voldoende voer op voorraad hebt, zodat je bij een noodsituatie niet direct afhankelijk bent van leveringen. Water is een ander verhaal. Paarden hebben dagelijks aanzienlijke hoeveelheden water nodig en in een situatie zonder stroom is het oppompen van water uit een waterbron ineens niet meer mogelijk. Als je geen natuurlijke waterplek in de buurt hebt, zoals een wadi, meer of een rivier, zul je alternatieven moeten hebben.
Een praktische aanpak is om water op te slaan in grote, afsluitbare tanks of regentonnen die je van tevoren vult. Zo weet je zeker dat er in ieder geval 72 uur lang voldoende drinkwater beschikbaar is. Let er wel op dat stilstaand water snel bacteriën of algen kan bevatten; houd de tanks goed afgesloten en ververs het water indien mogelijk regelmatig zodat het schoon en veilig blijft.
Als je bedrijf in de buurt van een natuurlijke waterplek ligt, zoals een vijver of een meer, kan dit een extra back-up zijn. Haal je water uit zo’n bron, laat het dan voordat je het aan de paarden geeft bezinken zodat grotere deeltjes troep achterblijven. Houd er rekening mee dat dit water nog steeds bacteriën kan bevatten. Wees je bewust van welke natuurlijke bron je gebruikt en bepaal van tevoren of deze geschikt is voor gebruik. In absolute noodsituaties kan het echter nodig zijn om te grijpen naar wat beschikbaar is, maar doe dit altijd met kennis van de risico’s.
Voervoorraad en noodpakket
Voerplanning en water zijn cruciaal voor het welzijn van je paarden tijdens een noodsituatie. Zorg dat je voldoende voerreserve hebt voor meerdere dagen. Het kan helpen om een apart fourage-noodpakket op het terrein te bewaren, dat je alleen in noodgevallen aanspreekt. Zo weet je zeker dat je altijd genoeg voer hebt om 72 uur lang al je paarden te kunnen voeren, ongeacht wat er buiten je bedrijf gebeurt.
In een echte crisis, waarin leveringen niet mogelijk zijn en alles stil kan komen te liggen, kun je niet vertrouwen op externe hulp. Een goed voorbereid noodpakket geeft rust en zekerheid, zodat je ook in moeilijke omstandigheden voor je paarden kunt blijven zorgen.
Bodembedekking niet vergeten
Naast voer en water is het verstandig om ook stalbedekking mee te nemen in je noodpakket. Bij stroomuitval of een bredere crisis kunnen leveringen stilvallen, waardoor je sneller dan verwacht zonder bodembedekking zit.
Zorg daarom dat je voldoende bodembedekking op voorraad hebt voor drie dagen tot een week, afgestemd op je normale verbruik. Door bodembedekking bewust onderdeel te maken van je noodvoorraad voorkom je dat hygiëne en comfort onder druk komen te staan wanneer aanvoer tijdelijk niet mogelijk is.
Duidelijke afspraken met personeel
Omdat digitale communicatie in een stroomloze situatie niet werkt, is het essentieel dat iedereen precies weet wat er moet gebeuren. Maak vooraf duidelijke afspraken met je personeel: wie voert welke taken uit bij een noodsituatie en wat gebeurt er als iemand niet van huis naar het bedrijf kan komen? Wie neemt dan over en wat verwacht je van elkaar? Het helpt om deze afspraken vast te leggen in een fysiek papieren draaiboek of overzicht dat op het terrein zichtbaar is.
Oefen dit af en toe, zodat iedereen vertrouwd raakt met het scenario waarin er geen telefoon, e-mail of internet beschikbaar is. Als het personeel op of nabij het bedrijf woont, bespreek dan ook wat jullie van elkaar verwachten, zodat er geen verwarring ontstaat in een crisis. Voor communicatie op het terrein zelf kunnen walkie-talkies een praktische oplossing zijn, zodat mensen elkaar kunnen bereiken zonder afhankelijk te zijn van mobiele netwerken. Denk er wel aan dat deze apparaten stroom nodig hebben: zorg daarom voor opgeladen accu’s, reservebatterijen of een noodstroomvoorziening.
Door protocollen vooraf door te spreken en vast te leggen, weet iedereen wat hij of zij moet doen, ook in een situatie waarin normaal overleg of instructies niet mogelijk zijn. Dat voorkomt paniek en zorgt dat de dagelijkse verzorging van de paarden, het water en het voer gewoon doorgaat.
Essentiële apparatuur en stroomvoorziening
Verder is het belangrijk om ervoor te zorgen dat essentiële apparaten continu voorzien zijn van voldoende brandstof, zodat ze gedurende een noodsituatie kunnen blijven functioneren. Daarnaast kan het verstandig zijn om een aggregaat aan te schaffen, waarmee je de eerste 72 uur de belangrijkste systemen draaiende kunt houden. Ook kunnen handpompen, noodlampen of voldoende batterijen voor verlichting van pas komen. Met deze voorzieningen en een duidelijke taakverdeling kun je ervoor zorgen dat alles tijdens de 72 uur zonder stroom soepel blijft verlopen.
Het verschil maken met voorbereiding
Een goed doordacht 72-uur-noodplan zorgt ervoor dat je ook in een crisis kunt blijven zorgen voor je dieren en dat je onderneming zo min mogelijk stilvalt. Voorbereid zijn betekent niet dat je elk scenario volledig kunt voorspellen, maar wel dat je snel en efficiënt kunt handelen als het onverwachte gebeurt. Juist daarom groeit ook buiten de sector de aandacht voor crisisvoorbereiding.
Zo publiceerden de ondernemersorganisaties MKB-NL en VNO-NCW, samen met het Ministerie van Economische Zaken, een handreiking die ondernemers helpt hun weerbaarheid te vergroten. In deze brochure worden praktische voorbeeldmaatregelen genoemd voor drie scenario’s: langdurige uitval van elektriciteit, langdurige uitval van internet en telefonie (72 uur of langer) en een situatie waarin Nederland betrokken raakt bij een militair conflict. De maatregelen zijn niet verplicht, maar bedoeld als inspiratie, met ruimte voor maatwerk per onderneming en sector.
Voor hippische ondernemers geldt: een beetje voorbereiding, vooral op water, voer en duidelijke afspraken met personeel, kan het verschil maken tussen chaos en rust voor je stal.
De FNRS heeft een praktische checklist opgesteld die helpt om in een crisissituatie snel overzicht te houden. De checklist maakt inzichtelijk wat er in de eerste uren moet gebeuren, welke taken prioriteit hebben en wat vooraf al geregeld moet zijn. Als lid van de FNRS kun je deze checklist downloaden en gebruiken als houvast op het moment dat snel en duidelijk handelen nodig is.