De stal van vandaag; modern, innovatief en slim

Slimme stallen: van meten naar meedenken

Een gezond stalklimaat vormt de basis voor gezonde paarden. Toch blijft luchtkwaliteit in veel stallen een uitdaging. De hoeveelheid stof die vrijkomt bij het werk kan leiden tot luchtwegproblemen, iets wat zowel bij sport- als recreatiepaarden grote gevolgen kan hebben.

Innovatieve benevelingssystemen bieden hier een praktische oplossing. Ze verspreiden microscopisch kleine waterdruppels die stofdeeltjes, bacteriën en virussen binden en laten neerslaan, waardoor de lucht schoner wordt en de luchtvochtigheid en temperatuur stabiel blijven.

De toepassing is relatief eenvoudig: de systemen worden doorgaans aangesloten op een waterbron en strategisch in de stal of gangen geplaatst zodat de nevel gelijkmatig verspreidt. Kleine sproeikoppen boven de boxen of in de gangen kunnen automatisch werken op vooraf ingestelde tijden of reageren op sensoren die de luchtkwaliteit meten. Zo kan het systeem bijvoorbeeld extra nevel geven tijdens het uitmesten of bij hoge stofbelasting. Dit zorgt voor een gezondere huisvesting, vermindert irritaties van luchtwegen en slijmvliezen en kan eenvoudig geïntegreerd worden in bestaande stallen.

Naast luchtbehandeling worden ook slimme camerasystemen steeds gebruikelijker. Deze systemen volgen 24/7 het gedrag en de gezondheid van paarden met behulp van kunstmatige intelligentie. Ze herkennen afwijkingen in houding, beweging of rustgedrag, waardoor ondernemers en verzorgers vroegtijdig kunnen ingrijpen bij mogelijke problemen zoals koliek of stress. De beelden en analyses zijn direct te volgen via een app of dashboard, wat niet alleen gemoedsrust biedt, maar ook waardevolle data oplevert voor bijvoorbeeld dierenartsen. Zo dragen digitale hulpmiddelen bij aan gezonde en comfortabele huisvesting voor paarden, terwijl ze ondernemers helpen hun werkzaamheden te verlichten en processen te stroomlijnen.

De FNRS heeft momenteel contact met een bedrijf dat slimme camerasystemen ontwikkelt en installeert. Een dergelijk systeem wordt op locatie getest waardoor we hopelijk binnenkort meer nieuws kunnen delen hierover.

De stille kracht van automatisering

Paarden eten van nature de hele dag door kleine beetjes. Wie paarden naar behoefte wil voeren, weet hoe arbeidsintensief dat kan zijn. Automatische voersystemen bieden hier uitkomst: slimme hooiruiven of krachtvoerdispensers kunnen op vaste tijden of in kleine porties voeren, vaak afgestemd op het individuele paard. Dat sluit beter aan bij het natuurlijke eetpatroon, voorkomt maagproblemen en beperkt over- of ondervoeding.

Daarnaast worden steeds vaker volautomatische voerrobots ingezet die zelfstandig ruwvoer verdelen. Tijdens het evenement Kijkje in de Keuken werd een systeem getoond dat op ingestelde tijden hooi uitdeelt, inclusief vitaminen en mineralen. Met deze technologie konden ruim 400 opfokpaarden door één fulltime medewerker worden verzorgd. Oorspronkelijk ontwikkeld voor de agrarische sector, blijken dergelijke robots ook toepasbaar op hippische bedrijven, waarbij ze efficiëntie en constante voerkwaliteit combineren en interessant zijn voor grotere bedrijven of bij arbeidsschaarste.

   
Foto 1: De Harrowbot egaliseert je bodem                          Foto 2: Mestrobot                   Foto 3: Automatische voerrobot

Een vergelijkbare ontwikkeling is zichtbaar bij het onderhoud van rijbanen. Een recente Belgische uitvinding kan de bodem van een rijbaan zelfstandig egaliseren. Door deze autonome onderhoudsmachine blijft de ondergrond constant vlak en veilig zonder dat daarvoor veel handmatige arbeid nodig is.

Ook bij het uitmesten biedt technologie steeds meer gemak. Mestrobots kunnen zelfstandig door groepsstallen rijden om mest en natte plekken te verwijderen. In individuele boxen worden soms vaste afzuig- of transportsystemen toegepast, die mest automatisch afvoeren. Zulke systemen zijn vooral interessant bij nieuwbouw of grote renovaties, omdat ze ruimte en technische aanpassingen vereisen. Het voordeel is duidelijk: minder fysieke belasting, tijdsbesparing en een constanter hygiëneniveau.

Bodembedekkers: meer dan alleen een kostenpost

De keuze voor bodembedekking lijkt soms vooral een kwestie van voorkeur of prijs, maar heeft in werkelijkheid grote invloed op de huisvesting van paarden. Materialen verschillen sterk in stofproductie, vochtopname, comfort en duurzaamheid. Stofrijke bodembedekkers hebben bijvoorbeeld een negatieve bijdrage aan luchtwegproblemen. Vochtarme materialen moeten sneller worden vervangen.

Naast traditionele opties zoals stro, vlas, houtkrullen of hennep, komen er steeds meer biologische en gerecyclede bodembedekkers op de markt. Deze bestaan vaak uit natuurlijke vezels die goed vocht opnemen, urine langzaam afbreken en minder stof veroorzaken. Ze zijn bovendien volledig biologisch afbreekbaar en passen binnen een circulaire bedrijfsvoering waarin mest en bodemverbetering elkaar versterken.

Voor ondernemers loont het om nieuwe materialen eerst kleinschalig te testen. Meet de luchtkwaliteit, observeer het gedrag en de gezondheid van de paarden, en bereken de verbruiksduur. Zo kan een weloverwogen keuze worden gemaakt die niet alleen de portemonnee, maar ook het welzijn en de duurzaamheid ten goede komt.

Zo maak je innovatie haalbaar

Innovatie klinkt vaak groot en kostbaar, maar het begint met kleine, haalbare stappen. Een paar praktische tips:

1. Begin kleinschalig: test één automatische voerunit, een sensor in een stal of een proef met een nieuwe bodembedekking. Zo zie je direct wat het oplevert.

2. Reken het door: technologie vraagt een investering, maar levert vaak structurele besparingen op in arbeidstijd en managementinformatie. Zet kosten en baten helder naast elkaar.

3. Kies voor welzijn én gemak: de beste innovaties maken het werk lichter én verbeteren het paardenwelzijn. Die combinatie levert de meeste meerwaarde.

4. Blijf leren: ontwikkelingen gaan snel. Wat vandaag een luxe lijkt, kan morgen de standaard zijn. Bezoek beurzen, lees verwante artikelen en overleg met de FNRS en collega-ondernemers om te zien wat past bij jouw bedrijfsvoering.

Klaar voor de volgende stap

De hippische sector beweegt stap voor stap richting een “smart stable”: een moderne, technologisch geavanceerde stal die gebruik maakt van digitale en slimme systemen om het beheer van paarden te optimaliseren. Niet als doel op zich, maar als middel om het welzijn van het paard te verbeteren, het werk voor de ondernemer te verlichten en processen te automatiseren. Wie vandaag begint met kleine verbeteringen, bouwt morgen aan een stal die slimmer, duurzamer én prettiger werkt. •