Klimaatproof ondernemen

Droogte en weidebeheer

In de zomer krijgen we steeds vaker te maken met droge periodes waarin regen uitblijft en de grond hard en stoffig wordt. Zulke omstandigheden tasten de kwaliteit van de weide aan en hebben gevolgen voor de gezondheid van de paarden. Je kunt enkele maatregelen treffen om de schade van droogte te beperken.

Eén van die maatregelen is het variëren in beweiding. Door percelen af te wisselen en weides langere rustperiodes te geven, blijft de draagkracht groter. Maar nog belangrijker is de keuze van de beplanting. Niet ieder gras is bestand tegen langdurige droogte of intensieve begrazing. Voor paardenweides kunnen soorten zoals kropaar, rietzwenk en timotheegras interessant zijn vanwege hun diepe wortels en veerkracht. Ook mengsels met rode of witte klaver, smalle weegbree of cichorei zorgen voor een betere vochthuishouding en leveren bovendien een voedzame aanvulling voor paarden. Bij het doorzaaien of vernieuwen van percelen kan het inzetten van dergelijke mengsels een groot verschil maken, zeker op zandgronden waar droogtestress sneller optreedt. Het resultaat is een weide die niet alleen langer groen blijft in droge periodes, maar ook meer voedingswaarde en variatie biedt.

Naast de keuze voor geschikte grassoorten en kruiden speelt de inrichting van het landschap een belangrijke rol. Bomen en heggen zijn niet alleen waardevol om schaduw te bieden tijdens hete zomerdagen, maar ze dragen ook bij aan een stabieler microklimaat op de weide. Paarden gebruiken deze plekken actief om verkoeling te zoeken, maar profiteren ook van de variatie in hun leefomgeving. Heggen en struikgewas (denk aan meidoorn of hazelaar) rondom je weide of paddock dragen bovendien bij aan de biodiversiteit en bevorderen het natuurlijke gedrag van paarden.

Hitte en het welzijn van paarden

Wanneer de thermometer boven de vijfentwintig graden stijgt kunnen paarden snel last krijgen van hittestress, uitdroging en een verminderde prestaties. Om stress bij paarden te verminderen op hete dagen is goede ventilatie in de stallen belangrijk. Naast het openen van ramen, luiken en deuren zijn er meerdere mogelijkheden om de luchtcirculatie in je stal te verbeteren. Zo kun je bijvoorbeeld mechanische ventilatie installeren in de paardenstal.

Een dergelijke installatie gebruikt ventilatoren om lucht te verplaatsen en zorgt voor een betere luchtkwaliteit, temperatuur en vochtigheidsgraad. Maar je kunt ook grote (verrijdbare) ventilatoren in de stal plaatsen. Deze kunnen ook helpen om de lucht in beweging te houden en de temperatuur te verlagen.

Niet alleen luchtbeweging kan de stal koeler maken; ook het dak speelt een rol. Lichte dakbedekking of reflecterende coatings op de daken kunnen de tempratuur een paar graden verlagen. Voor wie de mogelijkheden heeft, kan bovendien een benevelingssysteem worden geïnstalleerd. De fijne waternevel koelt de lucht af zonder dat de paarden nat worden of ongemak ervaren. In de FNRS Zaken editie 4 van 2025 op pagina 22 lees je hoe een benevelingssysteem nog op andere manieren kan bijdragen aan het welzijn van paarden.

In paddocks en weides wordt schaduw steeds belangrijker. Bomen en hagen zijn de meest voor de hand liggende oplossingen, maar je kunt het ook praktisch uitbreiden. Schaduwdoeken over een gedeelte van de weide of paddock bieden extra bescherming en kunnen verplaatst worden. Schuilstallen of afdakjes geven paarden een veilige plek om uit de zon te blijven.

Stortregens en watermanagement

Extreme regenbuien zorgen voor wateroverlast in weides, rijbanen en paddocks. Een te natte ondergrond is niet alleen slecht voor de bodemstructuur, maar ook voor de gezondheid van paarden. Een goede afwatering is daarom essentieel. Veel ondernemers kiezen voor greppels in weides, drainage in paddocks of waterdoorlatende bestrating om het water sneller af te voeren en zo problemen te voorkomen. Maar er zijn ook minder bekende oplossingen die juist extra kansen bieden. Denk aan een wadi: een verlaagde zone waar regenwater tijdelijk wordt opgevangen en langzaam de bodem in trekt. Voor een hippisch bedrijf kan het een nuttige investering zijn. Een wadi kan bijvoorbeeld worden aangelegd in of naast een paddock, zodat het in de winter als natuurlijke waterplek dient voor paarden. In de zomer kan het water dat hier infiltreert bijdragen aan een betere grondwaterstand, waardoor de weides langer groen blijven.

Daarnaast levert een wadi voordelen die verder gaan dan alleen waterbeheer. Het kan een plek worden waar biodiversiteit toeneemt, doordat er ruimte ontstaat voor kruiden, insecten en vogels. Ook kan het water dat tijdelijk in de wadi wordt opgevangen, worden hergebruikt op het bedrijf bijvoorbeeld voor het besproeien van de rijbaan of het schoonmaken van materialen. Zo verandert een waterprobleem in een kans om je bedrijf groener, veiliger, diervriendelijker en duurzamer te maken.

Lange-termijn strategie

Klimaatproof ondernemen vereist meer dan praktische oplossingen voor de korte termijn. Een doordachte, toekomstgerichte aanpak is noodzakelijk voor een hippisch bedrijf dat beter bestand wil zijn tegen hitte en extreme neerslag. Het planten van bomen en hagen, het aanleggen van natuurlijke wateropvang en het blijven optimaliseren van het weidebeheer zijn waardevolle bouwstenen. Zo creëer je stap voor stap een robuuste omgeving waarin paarden gezond blijven en jouw bedrijf zich kan ontwikkelen tot een voorbeeld van klimaatproof ondernemen. •